Przewlekłe zapalenie migdałków i adenoiditis u dzieci — diagnostyka i leczenie

Twoje dziecko często choruje na anginę, ma powiększone migdałki, przewlekły katar lub trudności z oddychaniem przez nos? Poznaj możliwości kompleksowej diagnostyki i leczenia zachowawczego.

Nawracające infekcje gardła, przewlekłe zapalenie migdałków podniebiennych oraz problemy z migdałkiem gardłowym należą do częstych powodów konsultacji laryngologicznych u dzieci. Dolegliwości mogą utrzymywać się przez wiele miesięcy, a kolejne infekcje wpływać na sen, apetyt, samopoczucie i codzienne funkcjonowanie dziecka.

W FajnaMed Centrum Medyczne w Warszawie szczególną uwagę poświęcamy diagnostyce przewlekłych chorób migdałków oraz indywidualnemu planowaniu leczenia zachowawczego.

Nasze podejście uwzględnia doświadczenia i opracowania Healthy Tonsils, dotyczące miejscowego postępowania w przewlekłych chorobach migdałków podniebiennych i gardłowego.

Naszym celem jest rozpoznanie przyczyn nawracających dolegliwości, ograniczenie objawów i wspieranie prawidłowego funkcjonowania górnych dróg oddechowych dziecka.

Dlaczego migdałki są ważne dla dziecka?

Migdałki podniebienne i migdałek gardłowy stanowią część układu odpornościowego. Znajdują się w miejscach, przez które do organizmu przedostają się drobnoustroje obecne w powietrzu i pożywieniu. Migdałki uczestniczą w rozpoznawaniu antygenów i kształtowaniu odpowiedzi immunologicznej, szczególnie we wczesnym okresie życia. U dzieci tkanka limfatyczna gardła jest naturalnie bardziej aktywna i może ulegać okresowemu powiększeniu. Jednak nawracające infekcje, przewlekły stan zapalny lub znaczny przerost migdałków mogą powodować dolegliwości wymagające oceny laryngologicznej.

W FajnaMed zwracamy uwagę zarówno na stan migdałków, jak i na ich wpływ na oddychanie, sen, słuch oraz komfort życia dziecka.

Przewlekłe zapalenie migdałków podniebiennych u dzieci

Dziecko regularnie skarży się na ból gardła, przechodzi częste anginy lub ma czopy w migdałkach?

Przewlekłe zapalenie migdałków podniebiennych może wiązać się z utrzymującymi się lub nawracającymi dolegliwościami gardła. Migdałki mają charakterystyczną budowę. Na ich powierzchni znajdują się zagłębienia nazywane kryptami lub lakunami. W kryptach mogą gromadzić się złuszczone komórki, drobnoustroje i wydzielina. U części pacjentów powstają czopy migdałkowe. Nie każda obecność czopów oznacza przewlekłe zakażenie, dlatego rozpoznanie wymaga oceny lekarskiej.

Najczęstsze objawy

• Nawracające bóle gardła
• Częste epizody zapalenia migdałków
• Powiększone lub zaczerwienione migdałki
• Czopy migdałkowe
• Nieprzyjemny zapach z ust
• Dyskomfort podczas połykania
• Uczucie przeszkody w gardle
• Okresowe powiększenie węzłów chłonnych szyi

Objawy mogą nasilać się podczas infekcji, a następnie częściowo ustępować.

Dlaczego dolegliwości powracają?

Przyczyną częstych problemów z gardłem mogą być kolejne zakażenia wirusowe lub bakteryjne, przewlekłe podrażnienie błony śluzowej oraz współistniejące choroby nosa i nosogardła. Ważne jest odróżnienie rzeczywiście nawracających zakażeń migdałków od innych przyczyn bólu gardła. Dlatego podczas konsultacji analizujemy historię infekcji, wyniki wcześniejszych badań i stan migdałków pomiędzy zachorowaniami.

Adenoiditis — przewlekłe zapalenie migdałka gardłowego

Przewlekły katar, oddychanie przez usta, kaszel związany ze spływaniem wydzieliny i częste infekcje mogą być objawami zapalenia migdałka gardłowego.

Migdałek gardłowy, potocznie nazywany trzecim migdałkiem, znajduje się w nosogardle, za jamą nosa. Jego położenie sprawia, że nie można go dokładnie ocenić podczas zwykłego oglądania gardła. Przewlekłe zapalenie migdałka gardłowego może powodować dolegliwości dotyczące nosa, gardła, a czasami również uszu.

Objawy przewlekłego adenoiditis

• Przewlekły lub nawracający katar
• Utrzymująca się wydzielina w nosogardle
• Niedrożność nosa
• Oddychanie przez usta
• Kaszel związany ze spływaniem wydzieliny
• Nawracające infekcje górnych dróg oddechowych
• Nieprzyjemny zapach z ust w niektórych przypadkach
• Zaburzenia komfortu snu

Przewlekły katar nie zawsze jest zwykłym przeziębieniem. Jeżeli objawy utrzymują się długo lub często powracają, warto ocenić stan nosogardła.

Przerost trzeciego migdałka u dzieci

Dziecko śpi z otwartymi ustami, chrapie lub ma stale zatkany nos, mimo że nie jest przeziębione?

Jedną z możliwych przyczyn jest przerost migdałka gardłowego. Przerost i zapalenie to dwa różne problemy, chociaż mogą występować jednocześnie. Powiększony migdałek gardłowy może ograniczać przepływ powietrza przez nos oraz wpływać na funkcjonowanie trąbek słuchowych.

Objawy przerostu migdałka gardłowego

• Trudności z oddychaniem przez nos
• Stałe oddychanie przez usta
• Chrapanie
• Niespokojny sen
• Uczucie zatkanego nosa
• Nawracające problemy z uszami
• Płyn w uchu środkowym
• Pogorszenie słuchu

U dzieci z chrapaniem lekarz zwraca również uwagę na możliwość występowania zaburzeń oddychania podczas snu.

Wielkość migdałka nie jest jedynym kryterium oceny. Ważne jest również to, jak wpływa on na oddychanie, sen i słuch dziecka.

Czy przewlekły tonzylit i adenoiditis mogą występować jednocześnie?

Tak. U części dzieci przewlekłe dolegliwości migdałków podniebiennych współistnieją z zapaleniem migdałka gardłowego. W takich przypadkach rodzice mogą obserwować jednocześnie:

• Nawracające bóle gardła
• Częste infekcje
• Przewlekły katar
• Oddychanie przez usta
• Chrapanie
• Kaszel związany ze spływaniem wydzieliny
• Nawracające problemy z uszami

Dlatego podczas konsultacji oceniamy cały obszar górnych dróg oddechowych, a nie tylko pojedynczy objaw.

Diagnostyka przewlekłego zapalenia migdałków i adenoiditis

Odpowiednio dobrane leczenie zaczyna się od dokładnego rozpoznania.

Podczas konsultacji laryngologicznej lekarz analizuje historię choroby, częstotliwość infekcji, wcześniejsze leczenie oraz objawy występujące pomiędzy zachorowaniami.

Badanie migdałków podniebiennych

Pozwala ocenić ich wielkość, budowę, stan błony śluzowej i obecność treści w kryptach migdałkowych.

Endoskopia nosa i nosogardła

Badanie endoskopowe umożliwia ocenę migdałka gardłowego, drożności nosogardła oraz obecności wydzieliny.

Zakres badania dostosowuje się do wieku dziecka i możliwości jego współpracy.

Diagnostyka mikrobiologiczna

W przypadku określonych objawów lekarz może zalecić szybki test w kierunku paciorkowca grupy A lub posiew wymazu z gardła.

Wyniki badań interpretuje się łącznie z obrazem klinicznym.

Ocena słuchu i ucha środkowego

Jeżeli dziecko ma nawracające zapalenia uszu, uczucie ich zatkania lub podejrzenie niedosłuchu, mogą być wskazane tympanometria i badania słuchu.

Dodatkowe badania

Dobierane są indywidualnie, jeżeli mogą pomóc w ustaleniu rozpoznania lub dalszego postępowania.

Healthy Tonsils — indywidualne podejście do leczenia zachowawczego

W leczeniu przewlekłych chorób migdałków szczególne znaczenie ma prawidłowe rozpoznanie, ocena stanu miejscowego i odpowiednie zaplanowanie terapii.

Koncepcja Healthy Tonsils opiera się na opracowaniach dotyczących miejscowego postępowania w przewlekłym zapaleniu migdałków podniebiennych i migdałka gardłowego.

W opisie tej metody uwzględniono:

• Ocenę stanu migdałków i nosogardła
• Miejscowe oczyszczanie wybranych obszarów
• Specjalnie opracowany balsam
• Ukierunkowane podawanie preparatu za pomocą odpowiedniego aplikatora
• Zabiegi wspomagające
• Kursowy charakter terapii i ocenę jej efektów

Zakres wykorzystania poszczególnych elementów metody u dziecka wymaga kwalifikacji lekarskiej, uwzględnienia bezpieczeństwa i możliwości zgodnego z przepisami stosowania ich w Polsce.

Oczyszczanie krypt migdałków podniebiennych

U wybranych pacjentów, u których w kryptach migdałków zalega treść powodująca dolegliwości, lekarz może rozważyć miejscowe oczyszczanie.

Celem takiego postępowania jest usunięcie dostępnych czopów lub wydzieliny.

Jak wygląda zabieg?

Lekarz dobiera sposób postępowania do budowy migdałków, wieku dziecka oraz jego tolerancji. Zabieg wymaga ostrożności, ponieważ tkanki gardła są wrażliwe, a u młodszych dzieci może występować silny odruch wymiotny.

Oczyszczanie krypt nie jest rutynowo potrzebne każdemu dziecku z powiększonymi migdałkami lub częstym bólem gardła.

Miejscowa terapia migdałków — koncepcja Healthy Tonsils

Jednym z elementów opisanej metody Healthy Tonsils jest miejscowe podawanie specjalnie opracowanego preparatu w obrębie migdałków.

W opracowaniach przedstawiono aplikator o odpowiedniej konstrukcji, umożliwiający ukierunkowane podawanie preparatu do wybranych obszarów anatomicznych.

Balsam Healthy Tonsils

W opisie metody uwzględniono kompozycję balsamiczną zawierającą składniki pochodzenia roślinnego, między innymi:

• Ekstrakt z sofory
• Ekstrakt z pąków sosny
• Ekstrakt z krwawnika
• Olejek jałowcowy
• Olejek z czarnuszki
• Pozostałe składniki roślinne oraz bazę balsamiczną

Kompozycja została opracowana z myślą o miejscowym zastosowaniu w obszarze objętym dolegliwościami.

Miejscowe postępowanie w przewlekłym adenoiditis

Migdałek gardłowy znajduje się w nosogardle, dlatego diagnostyka i ewentualne procedury miejscowe wymagają uwzględnienia jego położenia anatomicznego.

W opracowaniach Healthy Tonsils opisano postępowanie ukierunkowane również na ten obszar.

Dobór leczenia u dziecka zależy od:

• Charakteru i nasilenia objawów
• Obecności przewlekłego stanu zapalnego
• Stopnia niedrożności nosa
• Wpływu dolegliwości na sen
• Stanu uszu i słuchu
• Wieku dziecka
• Możliwych przeciwwskazań

W zależności od rozpoznania lekarz może zalecić odpowiednie leczenie przeciwzapalne, higienę nosa oraz postępowanie dotyczące chorób współistniejących.

Zabiegi wspomagające w koncepcji Healthy Tonsils

W opisach metody uwzględniono również wybrane procedury wspomagające, w tym elektroforezę endofaryngealną. Nie stanowią one standardowego postępowania u wszystkich dzieci z przewlekłym zapaleniem migdałków lub adenoiditis. Ich ewentualne zastosowanie wymaga oceny wskazań, bezpieczeństwa i dostępności.

Plan leczenia powinien być dostosowany do konkretnego dziecka, a nie oparty na jednakowym schemacie dla wszystkich pacjentów.

Dlaczego leczenie może mieć charakter kursowy?

Przewlekłe dolegliwości migdałków i nosogardła mogą wymagać obserwacji przez dłuższy czas. W zależności od rozpoznania lekarz może zaplanować serię wizyt, obejmującą wybrane procedury oraz kontrolę objawów.

Podczas kolejnych konsultacji ocenia się:

• Częstotliwość bólu gardła
• Liczbę i charakter nawrotów infekcji
• Stan migdałków
• Drożność nosa
• Nasilenie przewlekłego kataru
• Jakość snu
• Objawy dotyczące uszu i słuchu

Liczba wizyt i zakres leczenia są ustalane indywidualnie.

Dlaczego dziecko nadal choruje mimo wcześniejszego leczenia?

Kolejne infekcje nie zawsze oznaczają, że poprzednie leczenie było nieskuteczne.

Dzieci, szczególnie w wieku przedszkolnym, często mają kontakt z nowymi wirusami. Niektóre przechodzą wiele infekcji w ciągu roku.

Jednak nawracające dolegliwości mogą również wiązać się z:

• Alergicznym nieżytem nosa
• Przewlekłym stanem zapalnym nosogardła
• Zaburzeniami drożności nosa
• Problemami z migdałkami
• Innymi chorobami wymagającymi diagnostyki

Dlatego w FajnaMed analizujemy nie tylko częstotliwość infekcji, ale również stan dziecka między zachorowaniami.

Migdałki, oddychanie przez nos i zdrowy sen

Dziecko, które stale oddycha przez usta i chrapie, może potrzebować dokładniejszej oceny nosogardła.

Przewlekła niedrożność nosa może wpływać na jakość snu i codzienne samopoczucie.

W przypadku podejrzenia zaburzeń oddychania podczas snu lekarz ocenia objawy i wskazania do dalszej diagnostyki.

Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• Głośne, regularne chrapanie
• Obserwowane przerwy w oddychaniu
• Niespokojny sen
• Wybudzenia
• Nadmierną senność lub zaburzenia zachowania w ciągu dnia

Obserwowane bezdechy wymagają oceny lekarskiej. Sama terapia miejscowa nie zastępuje diagnostyki zaburzeń oddychania podczas snu.

Jak przygotować dziecko do konsultacji?

Przed wizytą warto przygotować informacje o:

• Liczbie infekcji w ostatnich miesiącach
• Występowaniu gorączki i bólu gardła
• Stosowanych wcześniej lekach
• Wynikach wymazów i innych badań
• Częstotliwości kataru
• Chrapaniu i sposobie oddychania podczas snu
• Ewentualnych problemach ze słuchem

Jeżeli rodzice obserwują chrapanie lub nietypowy sposób oddychania podczas snu, pomocne może być krótkie nagranie tych objawów.

Dlaczego warto wybrać FajnaMed?

Przewlekłe problemy z migdałkami wymagają indywidualnego podejścia i spojrzenia na cały układ górnych dróg oddechowych.

W FajnaMed stawiamy na:

• Dokładną diagnostykę laryngologiczną
• Ocenę migdałków podniebiennych i gardłowego
• Rozpoznawanie przyczyn nawracających infekcji
• Leczenie zachowawcze zgodnie ze wskazaniami
• Indywidualne planowanie terapii
• Kontrolę stanu nosa, gardła i uszu
• Monitorowanie efektów leczenia
• Jasne wyjaśnianie rodzicom kolejnych etapów postępowania

Zależy nam na tym, aby rodzice rozumieli przyczynę dolegliwości dziecka i wiedzieli, jakie możliwości leczenia są odpowiednie w jego przypadku.

Najczęściej zadawane pytania

Czy powiększone migdałki zawsze oznaczają chorobę?

Nie. U dzieci tkanka migdałków może być fizjologicznie bardziej rozbudowana. Znaczenie ma nie tylko wielkość migdałków, ale również występujące objawy.

Czy przewlekły adenoiditis może powodować kaszel?

Tak. Wydzielina spływająca z nosogardła może podrażniać gardło i nasilać kaszel, szczególnie w pozycji leżącej.

Czy trzeci migdałek może wpływać na słuch?

Tak. Powiększony migdałek gardłowy może zaburzać funkcjonowanie trąbek słuchowych i sprzyjać gromadzeniu się płynu w uchu środkowym.

Czy każde dziecko z częstymi anginami potrzebuje antybiotyku?

Nie. Antybiotykoterapia jest wskazana przy określonych zakażeniach bakteryjnych. Nie leczy infekcji wirusowych.

Czy leczenie przewlekłego zapalenia migdałków wymaga kilku wizyt?

Może tak być. Liczba wizyt zależy od rozpoznania, nasilenia dolegliwości i zaplanowanego postępowania.

Umów konsultację laryngologiczną dla dziecka w Warszawie

Częste anginy, przewlekły katar, problemy z migdałkami lub nawracające infekcje?

Zadbaj o dokładną diagnostykę i indywidualny plan leczenia.

Umów wizytę u laryngologa dziecięcego w FajnaMed Centrum Medyczne.

FajnaMed Centrum Medyczne

ul. Kijowska 7, 03-743 Warszawa

Tel. +48 889 193 130

FajnaMed — Zdrowie • Zaufanie • Troska.